بازی سنگ کاغذ قیچی بین مارمولک ها!

نویسنده: وهاب مختاری, منتشر شده در بخش اطلاعات عمومی,

بازی سنگ کاغذ قیچی بین مارمولک ها!

رسته‌ای از مارمولک‌ها هستند که به لحاظ ژنتیکی به سه گونه آبی، نارنجی و زرد تقسیم می‌شوند. مارمولک‌های نر نارنجی، بر نرهای آبی غلبه می‌کنند، آبی‌ها بر زردها پیروز می‌شوند و زردها بر نارنجی‌ها: مثل بازی سنگ، کاغذ، قیچی که سنگ قیچی را می‌برد، قیچی کاغذ را و کاغذ سنگ را ...

در سواحل غربی کالیفرنیا، مارمولک‌هایی زندگی می‌کنند که بسته به رنگ زیر گلوی‌شان به سه دسته آبی، نارنجی و زرد تقسیم می‌شوند.
به دلیل تفاوت‌های ژنتیکی، روش جفت گیری مارمولک‌های نر در این سه گونه متفاوت است. نارنجی‌ها که هورمون تستسترون بیشتری دارند و تنومندتر هستند، از قاعده چند همسری پیروی می‌کنند. آنها سعی می‌کنند به قلمروی مارمولک‌های دیگر تجاوز کنند و قلمروی خود را گسترش دهند. نارنجی‌های زیاده طلب در جفت گیری محدودیتی نمی‌شناسند و برای خود حرم سرا درست می‌کنند!
نرهای زرد رنگ مارمولک‌های مرموزی هستند. بر خلاف نارنجی‌ها، آنها به دنبال گسترش قلمرو نیستند. علاقه‌ای به درست کردن حرم سرا هم ندارند. آنها پایبندی خاصی به جفتشان ندارند. هر دفعه با یکی از مارمولک‌های ماده رابطه برقرار می‌کنند و بعد هم خداحافظ!
نرهای آبی رنگ نه مثل نارنجی‌ها زیاده‌ طلب هستند و نه مثل زردها بی‌قید و بند! آنها به اصل تک همسری اعتقاد دارند. با اینکه برای خودشان قلمرو دارند، اما در پی تجاوز به قلمروی مارمولک‌های نر دیگر و گسترش قلمروی خودشان نیستند.
اتفاق جالبی در همکاری یا عدم همکاری این مارمولک‌ها می‌افتد! مثلا آبی‌ها ترجیح می‌دهند که قلمروی‌شان در نزدیکی یک آبی دیگر باشد که تهدیدی از جانب همسایه متوجه‌شان نباشد. ولی نارنجی‌ها ترجیح نمی‌دهند که در همسایگی یک نارنجی دیگر باشند، چرا که که از تجاوز آن نارنجی به قلمروی شان می‌ترسند.
تحقیقات نشان می‌دهد که در نبرد بین مارمولک‌های نر، چیزی شبیه به بازی سنگ کاغذ قیچی جریان دارد! نارنجی‌ها از آنجایی که تنومندتر هستند، آبی‌ها را از میدان به در می‌کنند. آبی‌ها که غیرتی هستند، نفوذ احتمالی زردها به قلمروی شان را حس می‌کنند و آنها را دفع می‌کنند. و اما زردها! زردها مارمولک‌های آب زیر کاهی هستند. ادای مارمولک‌های ماده را در می‌آورند، به قلمروی نارنجی‌ها نفوذ می‌کنند و آنجا با یکی از مارمولک‌های ماده جفت گیری موقت می‌کنند و می‌روند رد کارشان! خلاصه اینکه آبی زرد را می‌‌برد، زرد نارنجی را و نارنجی آبی را!مارمولک
نکته جالب اینجاست که در گذر زمان، هیچ یک از سه گونه آبی، نارنجی و زرد منقرض نشده اند. هر سه گونه در جای جای سواحل کالیفرنیا زندگی می‌کنند. همان طور که می‌دانید نظریه تکامل در علم زیست شناسی می‌گوید که به مرور زمان، ژن‌های قوی تر پیروز می‌شوند و ژن‌های ضعیف تر از بین می‌روند و به این ترتیب گونه‌ای که ژن قوی‌تری دارد، باقی می‌ماند. در مورد این مارمولک‌ها، سه نوع مارمولک نر با سه نوع استراتژی جفت گیری می‌بینیم که هر استراتژی نقطه ضعفی دارد و نقطه قوتی. در نتیجه هیچ یک از استراتژی‌ها نه برنده می‌شوند و نه بازنده. به اصطلاح می‌گویند که این مسئله فاقد یک استراتژی برد است.
بدون شک در اینکه کدام استراتژی برنده باشد، شرایط زیادی دخیل است. در همین مسئله مارمولک‌ها، اگر تغییراتی در شرایط زیست محیطی سواحل کالیفرنیا پدیدار شود، چه بسا مثلا استراتژی آبی برنده مطلق شود. کما اینکه در جوامع انسانی نیز استراتژی های مشابهی در زمینه همسر گزینی وجود داشته و دارد و شرایط اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی هر منطقه، در تعیین استراتژی برنده تاثیرگذار است.

به این مطلب چه امتیازی می‌دهید؟

4.7/5 امتیازهای داده شده (27 امتیاز)

به اشتراک گذاری

در مورد نویسنده

وهاب مختاری

اطلاعات عمومی