• نفرین منابع

    Author

    "نفرین منابع" یک نظریه اقتصادی است. "نفرین منابع" می‌گوید کشورهایی که از منابع طبیعی غنی (اما به هر حال محدود) بهره‌مند هستند، در بخش‌های دیگر اقتصاد از توسعه بازمی‌مانند و در نهایت گرفتار مشکلات مالی می‌شوند.

  • ویلفردو پارتو (۲)

    Author

    در مقاله ویلفردو پارتو (۱) اندکی درباره زندگی پارتو و دستاوردهای وی در حوزه علم اقتصاد صحبت کردیم. زندگی او را می‌توان به دو دوره کاملا متفاوت تقسیم کرد. تغییرات دیدگاه‌های سیاسی پارتو در دوره دوم زندگی‌اش، حرف و حدیث‌های بسیاری را برانگیخت.

نفتا

نویسنده: وهاب مختاری, منتشر شده در بخش کسب و کار,

نفتا

نفتا یا پیمان تجارت آزاد آمریکای شمالی (North American Free Trade Agreement = NAFTA) یکی از قدرتمندترین و گسترده‌ترین معاهده‌های جهانی است که سبب ایجاد همکاری‌های وسیعی در سراسر آمریکای شمالی شده است. در مورد نفتا و دیگر پیمان‌های آزادسازی اقتصادی همیشه دو رویکرد کاملا متضاد وجود دارد.

 

نفتا قراردادی است مابین کشورهای کانادا، مکزیک و ایالات متحده که به جهت رشد میزان تجارت‌های بین این سه کشور برقرار شده است. نفتا از یکم ژانویه سال ۱۹۹۴ در جریان است و اخیرا با دو متمم اصلی به‌روز شده است:

 

یکی پیمان امریکای شمالی برای همکاری‌ اقتصادی

North American Agreement for Economic Cooperation = NAAEC

و دیگری پیمان امریکای شمالی برای همکاری در نیروی انسانی

North American Agreement for Labor Cooperation = NAALC

اخیرا یک ضمیمه هم برای پیشبرد همکاری‌ها در مسائل امنیت ملی افزوده شده است.

موافقان

یکی از مهم‌ترین اثرات نفتا، حذف تعرفه‌های گسترده بر مبادلات تجاری بین سه کشور بود. مقصد حجم گسترده‌ای از کالاهای امریکایی، دو کشور کانادا و مکزیک هستند. اما این کالاها با تعرفه‌ای سنگین وارداتی از سوی دو کشور مواجه می‌شدند که همین مسئله رغبت واردکنندگان کانادایی و مکزیکی را نسبت به واردات از امریکا کاهش می‌داد. اهم این کالاها را خودرو، لوازم یدکی خودرو، رایانه و غذا تشکیل می‌داد.

نفتا باعث تسهیل و افزایش واردات کالاهای آمریکایی به کشور مکزیک شد. به این ترتیب هم شرکت‌های واردکننده مکزیکی هزینه‌های کمتری را متقبل می‌شدند و هم سود شرکت‌های آمریکایی با توجه به صرفه‌جویی‌های ناشی از مقیاس گسترده تولید و حمل و نقل، افزایش پیدا می‌کرد. البته شرکت‌های کانادایی هم از این رهگذر سود بردند ولی قطعا نه به اندازه شرکت‌های مکزیکی.نفتا

یکی دیگر از مزایای نفتا این بود که کالاهای مورد مبادله بین این سه کشور دارای برچسب به سه زبان انگلیسی، اسپانیایی و فرانسوی شد. انگلیسی برای کانادا و ایالات متحده، اسپانیایی برای مکزیک و فرانسوی برای ایالت کبک و دیگر بخش‌های فرانسوی‌زبان کشور کانادا. همچنین نفتا به طور غیرمستقیم مهاجرت‌های بین سه کشور را افزایش داد که این مسئله به طور ویژه برای مکزیکی‌های مهاجر به کشور ایالات متحده خوشایند بود.

بسیاری بر این عقیده‌اند که به لحاظ اتحاد سیاسی و اقتصادی نفتا چیزی شبیه به اتحادیه اروپا است. این مسئله هم درست است و هم غلط. اتحادیه اروپا، همانند نفتا، سبب پیوستگی اقتصادی کشورهای عضو و در نتیجه افزایش مبادلات و همکاری‌های تجاری شده است. با این وجود، اعضای اتحادیه اقتصادی اروپا واحد پول مشترک دارند که این مسئله در مورد کشورهای تحت معاهده نفتا، یعنی مکزیک، کانادا و ایالات متحده، صادق نیست.  از طرف دیگر، اتحادیه اروپا بر خلاف نفتا، ماهیت سیاسی خاص خودش را دارد که در این میان، وجود دولت مجزا و دیگر المان‌های سیاسی را می‌توان نام برد.

نفتامخالفان

همه این‌ها که گفته شد فقط یک روی سکه بود. خیلی‌ها معتقدند که برنده اصلی معاهده نفتا، فقط و فقط ایالات متحده است. آنها می‌گویند نفتا باعث شده است که شرکت‌های امریکایی کنترل همه چیز را در دست بگیرند. خیلی از کانادایی‌ها بر علیه نفتا هستند. آنها کار خود را از دست داده‌اند. شرکتی که پیش‌تر در آن کار می‌کردند، بعد از برقراری نفتا ترجیح داده یا به مکزیک نقل مکان کند و نیروی کار ارزان‌تر مکزیکی را به جای کانادایی استخدام کند و یا اینکه خود را به امریکا منتقل کرده تا از صرفه‌جویی‌های ناشی ازمقیاس تولید در آنجا نفع برد.

بسیاری از مکزیکی‌ها هم مخالف NAFTA هستند. آنها می‌گویند که حذف تعرفه‌ها و استیلای کالاهای امریکایی بر بازار مکزیک، مانع رشد صنعت در مکزیک می‌شود و مکزیک را بیش از پیش تبدیل به یک کشور وابسته می‌کند.

نفتا

 

 

همچنین بسیاری از کارگران در کشور متمول‌تر امریکا نیز به دلایلی چون دامپینگ اجتماعی با قرارداد آزادسازی اقتصادی نفتا مخالفند. ریشه مخالفت آنان چیزی شبیه به مسائلی است فرانسوی‌ها در قضیه لوله‌کش لهستانی می‌گفتند.

اما واقعیت آن است که درباره اثرات این نوع پیمان‌نامه‌ها نمی‌توان به راحتی قضاوت کرد. اگر به دور از تعصبات و علقه‌های جناحی به مسئله نگاه کنیم، برآیندی از آثار مثبت و منفی را خواهیم دید که قطعا بررسی و مداقه بیشتری را می‌طلبد.

به این مطلب چه امتیازی می‌دهید؟

4.1/5 امتیازهای داده شده (19 امتیاز)

به اشتراک گذاری

در مورد نویسنده

وهاب مختاری